
君主时代的官吏,有时也包括百姓:忠臣。君臣。
官吏对皇帝上书或说话时的自称。
姓。
chén
1.(象形。甲骨文字形,象一只竖立的眼睛形。人在低头时,眼睛即处于竖立的位置,字形正表示了俯首屈从之意。本义:男性奴隶)。
2.同本义。
3.君主制时的官吏。
4.君主制时的高级官员;大臣。
5.古人自称。
6.古代大臣对君的自称。
7.对父的自称。
8.对一般人的自称。表示自谦。
9.臣服。
chén
1.①俘虏;奴隶。《五蠹》:“虽<span class="fontred">臣</span>虏之劳,不苦于此矣。”
2.②官吏;臣属。《出师表》:“亲贤<span class="fontred">臣</span>,远小人,此先汉所以兴隆也。”
3.③称臣;臣服。《赵威后问齐使》:“上不<span class="fontred">臣</span>于王,下不治家,中不索交诸侯。”
4.【又】使……称臣;臣服。《毛遂自荐》:“汤以七十里之地王天下,文王以百里之壤而<span class="fontred">臣</span>诸侯。”
5.④官吏百姓对君主的自称。《邹忌讽齐王纳谏》:“<span class="fontred">臣</span>之妻私<span class="fontred">臣</span>,<span class="fontred">臣</span>之妾畏<span class="fontred">臣</span>,<span class="fontred">臣</span>之客欲有求于<span class="fontred">臣</span>。”
6.⑤秦汉以前在人面前表示谦卑的自称。《信陵君窃符救赵》:“<span class="fontred">臣</span>修身洁行数十年,终不以监门困故而受公子财。”《荆轲刺秦王》:“樊於期偏袒扼腕而进曰:‘此<span class="fontred">臣</span>日夜切齿拊心也,乃今得闻教!’”
7.【臣服】1.以臣礼事君。《尚书·康王之诰》:“今予一二伯父,尚胥暨顾,绥尔先公之<span class="fontred">臣</span>于先王。”2.称臣降服。陈寿《三国志·蜀书·谯周传》:“自古已来,无寄他国为天子者也,今若入吴,固当<span class="fontred">臣</span>。”
8.【臣节】人臣的操守。
9.【臣虏】1.奴隶。2.奴役。
10.【臣仆】奴仆。
11.【臣妾】1.奴隶。《战国策·秦策四》:“百姓不聊生,族类离散,流亡为<span class="fontred">臣</span>,满海内矣。”2.使为奴隶。胡铨《戊午上高宗封事》:“今者无故诱致敌使,以诏谕江南为名,是欲<span class="fontred">臣</span>我也。”
牽也。事君也。象屈服之形。凡臣之屬皆从臣。